પૂજ્ય શ્રી માલદેવ રાણા કેશવાળા “માલદેવ બાપુ”
સમાજસેવા, શિક્ષણપ્રચાર, સાહિત્ય સંશોધન અને સામાજિક સંગઠન
બખરલા ગામ, પોરબંદર વિસ્તાર, ગુજરાત
મેર સમાજના અગ્રણી સમાજસુધારક, શિક્ષણપ્રેરક અને સાહિત્યસેવક. તેમણે મેર સમાજમાં શિક્ષણનો વ્યાપ વધારવા માટે જીવનભર પ્રયત્નો કર્યા અને વિદ્યાર્થીઓ માટે વિદ્યાર્થી ભવન તથા શૈક્ષણિક સુવિધાઓ ઊભી કરવામાં આગેવાની લીધી. મેર સમાજમાં તેઓ પ્રેમપૂર્વક “માલદેવ બાપુ” તરીકે ઓળખાય છે.
પરિચય
પૂજ્ય માલદેવ રાણા કેશવાળાનો જન્મ મેર સમાજના બખરલા ગામ સાથે જોડાયેલી કેશવાળા કુટુંબ પરંપરામાં થયો હતો. ઉપલબ્ધ મેર સમાજના સ્ત્રોતો અનુસાર તેમના પિતાના અકાળ અવસાન બાદ માલદેવ રાણા અને તેમના ભાઈ નાગાર્જુન કેશવાળાએ મેર સમાજમાં શિક્ષણનો પ્રચાર કરવાનો સંકલ્પ કર્યો. તેમણે મેર સમાજમાં રહેલી નિરક્ષરતા અને શૈક્ષણિક પછાતપણું દૂર કરવા માટે ગામેગામ સંપર્ક કર્યો અને સમાજના આગેવાનો તથા દાતાઓ પાસેથી સહયોગ એકત્ર કર્યો. પોરબંદરમાં મેર વિદ્યાર્થીઓ માટે વિદ્યાર્થી ભવન/બોર્ડિંગની વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં તેમનું મહત્વપૂર્ણ યોગદાન રહ્યું. શરૂઆતમાં માત્ર થોડા વિદ્યાર્થીઓથી શરૂ થયેલી આ શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિ આગળ જઈને મેર સમાજની શૈક્ષણિક જાગૃતિનું મહત્વનું કેન્દ્ર બની.
તેમણે માત્ર છોકરાઓના શિક્ષણ પૂરતું કાર્ય મર્યાદિત રાખ્યું નહીં, પરંતુ સમાજમાં શિક્ષણના વ્યાપક મહત્વ અંગે જાગૃતિ ફેલાવી. તેમના પ્રયત્નોથી મેર સમાજમાંથી વકીલ, ડૉક્ટર, શિક્ષક, પોલીસ અધિકારી, સરકારી અધિકારી અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં શિક્ષિત લોકો આગળ આવ્યા.
માલદેવ બાપુ મેર સમાજના સાહિત્ય અને ઇતિહાસ પ્રત્યે પણ રસ ધરાવતા હતા. મેર સમાજના સ્ત્રોત મુજબ તેમણે મેર સાહિત્યનું સંશોધન તથા સંકલન કર્યું અને કુલ 14 પુસ્તકો તૈયાર કર્યા હતા.
મેર સમાજના ઐતિહાસિક વર્ણનોમાં તેમનો સામાજિક અને રાષ્ટ્રીય પ્રવૃત્તિઓ સાથેનો સંબંધ પણ દર્શાવવામાં આવે છે. જુનાગઢ ભારત સાથે રહે તે માટેની ચળવળમાં મેર સમાજની ભૂમિકામાં તેઓ જોડાયેલા હતા એવો સમાજનો ઐતિહાસિક દાવો ઉપલબ્ધ છે.
પૂજ્ય શ્રી માલદેવ રાણા કેશવાળા “માલદેવ બાપુ” જેવા મહાન વ્યક્તિઓ આપણા સમાજનું ગૌરવ છે. એમનું જીવન અને કાર્ય આપણને સદૈવ પ્રેરણા આપતું રહેશે.