પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓ

આઈ શ્રી સોનલ મા

પરંપરાગત અર્થમાં વ્યવસાય કરતાં તેમનું મુખ્ય કાર્ય સંતજીવન, આધ્યાત્મિક માર્ગદર્શન, સમાજસુધારણા, શિક્ષણપ્રચાર અને લોકકલ્યાણ હતું.

જૂનાગઢ

આઈ શ્રી સોનલ મા આધુનિક ચારણ સમાજની અગ્રણી આધ્યાત્મિક સંત અને સમાજસુધારક હતી. તેમણે શિક્ષણ, વ્યસનમુક્તિ, સામાજિક સુધારણા, યુવાનોને માર્ગદર્શન, સ્વનિર્ભરતા અને પશુધન રક્ષણ માટે નોંધપાત્ર કાર્ય કર્યું. ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તેમના જીવનને જનકલ્યાણ, દેશ અને ધર્મની સેવાને સમર્પિત ગણાવ્યું છે.

સંતકવયિત્રી શ્રી લીરબાઈ માતાજી (લીરલબાઈ)

સંત, ભજનિક, સંતકવયિત્રી અને સમાજસેવિકા

લીરબાઈ માતાજી 19મી સદીની મેર સમાજની પ્રસિદ્ધ સંતકવયિત્રી અને મહાપંથની સંતપરંપરાની અગ્રણી મહિલા સંત હતાં. તેમનો જન્મ પોરબંદર જિલ્લાના મોઢવાડા ગામે મેર પરિવારમાં થયો હતો. તેમની ભજનવાણી આજે પણ સૌરાષ્ટ્રની લોકસંત પરંપરામાં ગવાય છે.

મેર કેશવ ભગત

ક્રિકેટર

મેર સમાજના પ્રાચીન લોકગાયક, ભજનિક અને રેડિયો કલાકાર તરીકે કેશવ ભગતનું નામ નોંધપાત્ર છે. તેઓ ધંધુસર ગામના વતની હતા અને 1930ના દાયકામાં પરંપરાગત ગુજરાતી ભજન, દોહા અને સોરઠાના ગાયક તરીકે જાણીતા બન્યા હતા. તેમનો અવાજ 1937માં ગ્રામોફોન રેકોર્ડ પર પણ સચવાયો છે.

પૂજ્ય શ્રી માલદેવ રાણા કેશવાળા “માલદેવ બાપુ”

સમાજસેવા, શિક્ષણપ્રચાર, સાહિત્ય સંશોધન અને સામાજિક સંગઠન

મેર સમાજના અગ્રણી સમાજસુધારક, શિક્ષણપ્રેરક અને સાહિત્યસેવક. તેમણે મેર સમાજમાં શિક્ષણનો વ્યાપ વધારવા માટે જીવનભર પ્રયત્નો કર્યા અને વિદ્યાર્થીઓ માટે વિદ્યાર્થી ભવન તથા શૈક્ષણિક સુવિધાઓ ઊભી કરવામાં આગેવાની લીધી. મેર સમાજમાં તેઓ પ્રેમપૂર્વક “માલદેવ બાપુ” તરીકે ઓળખાય છે.

પૂજ્ય ઠારણ બાપુ

સરપંચ

વાવ

ચારણ સમાજના પૂજ્ય વિદ્વાન અને સાહિત્યસાધક તરીકે ઓળખાતા ઠારણ બાપુનો ઉલ્લેખ ભારતના વડાપ્રધાનશ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ચારણ સમાજની મહાન સાહિત્યિક પરંપરાના પ્રતિનિધિ તરીકે કર્યો છે.

હેમુ ગઢવી (હિંમતદાન નાનુભા ગઢવી)

લોકગાયક, સંગીતકાર, લોકસંગીતનિયોજક, અભિનેતા

સૌરાષ્ટ્રના અગ્રણી લોકગાયક, લોકસંગીતનિયોજક, રંગભૂમિના કલાકાર અને લોકસાહિત્યના પ્રચારક. આકાશવાણી દ્વારા સૌરાષ્ટ્રનાં લોકગીતો અને લોકઢાળો ગુજરાતના ઘર-ઘર સુધી પહોંચાડવામાં તેમનું અસાધારણ યોગદાન રહ્યું.

પદ્મશ્રી દાદુદાન પ્રતાપદાન ગઢવી (કવિ દાદ)

કવિ, લોકગાયક, ગીતકાર, લોકસાહિત્યકાર

કવિ દાદ ગુજરાતી ચારણી અને લોકસાહિત્યના અગ્રણી કવિ, લોકગાયક અને ગીતકાર હતા. માત્ર ચાર ધોરણ સુધીનું ઔપચારિક શિક્ષણ મેળવ્યા છતાં તેમણે ગુજરાતી કવિતા, લોકગીત, ભજન અને ફિલ્મી ગીતોમાં વિશિષ્ટ સ્થાન બનાવ્યું.

પદ્મશ્રી ભીખુદાન ગોવિંદભાઈ ગઢવી

લોકગાયક, ડાયરા કલાકાર, લોકસાહિત્યકાર; શરૂઆતમાં ખેતી સાથે સંકળાયેલા હતા.

ગુજરાતના અગ્રણી લોકગાયક, લોકસાહિત્યકાર અને ડાયરા કલાકાર. તેમણે ગુજરાતી લોકસંગીત, ચારણી પરંપરા, લોકવાર્તા, દુહા-છંદ અને ગ્રામ્ય સંસ્કૃતિને ગુજરાત ઉપરાંત દેશ-વિદેશમાં લોકપ્રિય બનાવી.

રાજકવિ શંકરદાન જેઠીભાઈ દેથા

રાજકવિ • કવિ • સાહિત્યકાર • સંપાદક

શંકરદાન જેઠીભાઈ દેથા ચારણ સમાજના પ્રતિષ્ઠિત કવિ, રાજકવિ, સાહિત્યકાર અને ચારણી સાહિત્યના સંરક્ષક હતા. તેમણે ચારણી કાવ્યપરંપરાને જાળવવા, જૂના ગ્રંથોને પ્રકાશિત કરવા અને નવી પેઢી સુધી પહોંચાડવામાં મહત્વનું યોગદાન આપ્યું. તેઓ ખાસ કરીને **“શ્રી હરિરસ”**ના સંપાદન/પ્રકાશન સાથે જોડાયેલા હોવાથી ઈસરદાસજીના સાહિત્યને સાચવવામાં તેમનું સ્થાન મહત્વપૂર્ણ છે.

મેરુભા મેઘાનંદ ગઢવી — લોકપ્રિય નામ: મેરુભા ગઢવી

લોકગાયક • લોકકથાકાર • વાર્તાકાર • લોકસાહિત્યકાર

મેરુભા ગઢવી સૌરાષ્ટ્રના જાણીતા લોકગાયક, લોકકથાકાર, વાર્તાકાર અને લોકસાહિત્યના પ્રચારક હતા. તેમણે ચારણી લોકપરંપરાની કથાઓ, ગીતો અને પ્રસંગોને પોતાની શક્તિશાળી રજૂઆત દ્વારા સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચાડ્યા. તેઓ કવિ દુલા ભાયા “કાગ” બાપુ અને ઝવેરચંદ મેઘાણીના સમયના મહત્વપૂર્ણ લોકસાહિત્યકાર હતા.

મહાત્મા ઈસરદાસજી

સંત • ભક્તકવિ • ચારણી કવિ • રાજકવિ

મહાત્મા ઈસરદાસજી 16મી સદીના પ્રખ્યાત ચારણ સંતકવિ અને ભક્તકવિ હતા. તેમણે ડિંગલ તથા બ્રજ પરંપરામાં ભક્તિ, વીરતા અને ધાર્મિક ભાવનાને કાવ્યરૂપ આપ્યું. તેમની “હરિરસ” રચના ગુજરાતી-રાજસ્થાની ભક્તિ અને ચારણી સાહિત્યની અત્યંત મહત્વપૂર્ણ કૃતિ માનવામાં આવે છે.

પૂજ્ય પિંગલશી પરબતજી પાયક / પિંગલશી બાપુ

સમાજસેવક • વિદ્વાન • વક્તા • લેખક • ઇતિહાસકાર; શરૂઆતમાં કસ્ટમ વિભાગમાં ઉચ્ચ હોદ્દા પર સરકારી સેવા, ત્યારબાદ ચારણ બોર્ડિંગના ગૃહપતિ અને પૂર્ણ સમય સમાજસેવક.

ખેડોઈ

પિંગલશી પરબતજી પાયક ચારણ સમાજના વિદ્વાન, વક્તા, સમાજસેવક, ઇતિહાસકાર અને ચારણી સાહિત્યના જાણકાર હતા. તેઓ આઈ શ્રી સોનલ મા સાથે લાંબા સમય સુધી જોડાયેલા રહ્યા અને સમગ્ર ભારતના પ્રવાસો તથા ચારણ મહાસંમેલનો દ્વારા સમાજજાગૃતિ અને સંગઠન માટે કાર્ય કર્યું. તેમનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ સાહિત્યિક યોગદાન “માતૃદર્શન” છે, જેમાં આઈ શ્રી સોનલ માતાના જીવન, પ્રવાસો અને સમાજસેવાનું ઐતિહાસિક દસ્તાવેજીકરણ કરવામાં આવ્યું છે.