મેર કેશવ ભગત
ક્રિકેટર
ધંધુસર ગામ, તત્કાલીન જુનાગઢ રાજ્ય, સૌરાષ્ટ્ર, ગુજરાત
મેર સમાજના પ્રાચીન લોકગાયક, ભજનિક અને રેડિયો કલાકાર તરીકે કેશવ ભગતનું નામ નોંધપાત્ર છે. તેઓ ધંધુસર ગામના વતની હતા અને 1930ના દાયકામાં પરંપરાગત ગુજરાતી ભજન, દોહા અને સોરઠાના ગાયક તરીકે જાણીતા બન્યા હતા. તેમનો અવાજ 1937માં ગ્રામોફોન રેકોર્ડ પર પણ સચવાયો છે.
પરિચય
મેર કેશવ ભગતનો સંબંધ ધંધુસર ગામ, તત્કાલીન જુનાગઢ રાજ્ય સાથે હતો. 1930ના દાયકામાં તેઓ પરંપરાગત ગુજરાતી ભજન, દોહા અને સોરઠા ગાવા માટે રેડિયો કલાકાર તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા હતા. તેમની વિશેષતા શાસ્ત્રીય સંગીત કરતાં સૌરાષ્ટ્રની લોક અને ભક્તિગાયન પરંપરામાં હતી.
તેમની સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઓળખ “કાનુડાને કહી કહી થાકી” નામના પ્રભાતિયા સાથે જોડાયેલી છે. આ રચના કવિ પીંગળશીની હતી અને કેશવ ભગતે તેનું ગાયન કર્યું હતું. આ ગાયનનું ગ્રામોફોન રેકોર્ડિંગ 1937માં Young India, Bombay દ્વારા પ્રકાશિત થયું હતું. આજે પણ આ રેકોર્ડનું ડિજિટલ આર્કાઇવ Wikimedia Commons પર ઉપલબ્ધ છે.
આ રેકોર્ડિંગને કારણે કેશવ ભગત માત્ર મેર સમાજના જ નહીં, પરંતુ ગુજરાતી લોક-ભક્તિ સંગીતના પ્રારંભિક રેકોર્ડ થયેલા કલાકારોમાંના એક તરીકે મહત્વ ધરાવે છે. ખાસ વાત એ છે કે તેમના સમયના લોકગીત-ભજનને આધુનિક રેડિયો અને ગ્રામોફોન માધ્યમ સુધી પહોંચાડવામાં તેમનો અવાજ મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ બની ગયો.
મેર કેશવ ભગત જેવા મહાન વ્યક્તિઓ આપણા સમાજનું ગૌરવ છે. એમનું જીવન અને કાર્ય આપણને સદૈવ પ્રેરણા આપતું રહેશે.