રાજકવિ શંકરદાન જેઠીભાઈ દેથા
રાજકવિ • કવિ • સાહિત્યકાર • સંપાદક
શંકરદાન જેઠીભાઈ દેથા ચારણ સમાજના પ્રતિષ્ઠિત કવિ, રાજકવિ, સાહિત્યકાર અને ચારણી સાહિત્યના સંરક્ષક હતા. તેમણે ચારણી કાવ્યપરંપરાને જાળવવા, જૂના ગ્રંથોને પ્રકાશિત કરવા અને નવી પેઢી સુધી પહોંચાડવામાં મહત્વનું યોગદાન આપ્યું. તેઓ ખાસ કરીને **“શ્રી હરિરસ”**ના સંપાદન/પ્રકાશન સાથે જોડાયેલા હોવાથી ઈસરદાસજીના સાહિત્યને સાચવવામાં તેમનું સ્થાન મહત્વપૂર્ણ છે.
પરિચય
શંકરદાન જેઠીભાઈ દેથા ચારણી સાહિત્યની પરંપરામાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવતા રાજકવિ હતા. તેમનો જન્મ વિક્રમ સંવત 1948, અષાઢ સુદ બીજના રોજ થયો હોવાનું ચારણી સાહિત્યના જીવનચરિત્ર સ્રોતોમાં મળે છે. તેમના પિતા જેઠીદાનભાઈ અને માતા દલુબા હતા. તેમણે ચારણી કાવ્યપરંપરામાં કાવ્યસર્જન સાથે સાથે જૂના સાહિત્યના સંરક્ષણ અને પ્રકાશનનું મહત્વનું કાર્ય કર્યું. રાજકવિ તરીકે તેઓ રાજદરબારી સાહિત્ય પરંપરા સાથે જોડાયેલા હતા. તેમની સાહિત્યિક દૃષ્ટિ માત્ર પોતાની રચનાઓ સુધી મર્યાદિત નહોતી; તેમણે અગાઉના ચારણ સંતકવિઓની કૃતિઓને એકત્રિત, સંપાદિત અને પ્રકાશિત કરવામાં પણ રસ લીધો. આ સંદર્ભમાં ઈસરદાસજીનું “હરિરસ” વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. તેમની સાથે “પ્રભાનાથ ને કાવ્ય કુસુમાજંલિ” જેવી કૃતિનું પણ જોડાણ મળે છે. શંકરદાન દેથાનું મહત્વ એ છે કે તેમણે ચારણી સાહિત્યની જૂની મૌખિક અને હસ્તપ્રત પરંપરાને આધુનિક વાચક સુધી પહોંચાડવામાં પુલનું કાર્ય કર્યું. તેમનું અવસાન વિક્રમ સંવત 2028, આસો સુદ 6ના રોજ થયું હોવાનું ઉપલબ્ધ ચારણી સાહિત્ય સ્રોતોમાં નોંધાયું છે.
રાજકવિ શંકરદાન જેઠીભાઈ દેથા જેવા મહાન વ્યક્તિઓ આપણા સમાજનું ગૌરવ છે. એમનું જીવન અને કાર્ય આપણને સદૈવ પ્રેરણા આપતું રહેશે.