રાવ તુલારામ સિંહ
રેવાડીના શાસક / જમીનદાર-પ્રશાસક / સૈન્ય નેતા
રામપુરા, રેવાડી, હરિયાણા
રાવ તુલારામ સિંહ રેવાડીના આહીર શાસક અને 1857ના પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના અગ્રણી નેતાઓમાંના એક હતા. તેમણે રેવાડી વિસ્તારમાં બ્રિટિશ સત્તા સામે બળવો સંગઠિત કરી સ્થાનિક શાસન સ્થાપ્યું અને સશસ્ત્ર સંગ્રામનું નેતૃત્વ કર્યું.
પરિચય
રાવ તુલારામ સિંહનો જન્મ 9 ડિસેમ્બર 1825ના રોજ હરિયાણાના રેવાડી નજીક આવેલા રામપુરા ખાતે થયો હતો. તેઓ રેવાડીના પરંપરાગત શાસક પરિવાર સાથે જોડાયેલા હતા અને આહીર સમાજના અગ્રણી નેતા તરીકે ઓળખાતા હતા. 1857માં મેરઠ અને દિલ્હીમાં બળવો શરૂ થયા બાદ તેમણે રેવાડીમાં બ્રિટિશ વહીવટ સામે કાર્યવાહી કરી. 17 મે 1857ના રોજ તેમણે રેવાડીની તહસીલ પર નિયંત્રણ મેળવી રામપુરાને કેન્દ્ર બનાવી સ્થાનિક સરકાર સ્થાપી. તેમણે મુગલ બાદશાહ બહાદુરશાહ ઝફરને માન્યતા આપી અને બળવાખોર સૈન્ય માટે નાણાં, અનાજ તથા શસ્ત્રોની વ્યવસ્થા કરી. રામપુરાના કિલ્લામાં શસ્ત્રો અને દારૂગોળો બનાવવાની વર્કશોપ પણ સ્થાપવામાં આવી હતી. તેમની સેનાની સંખ્યા આશરે 5,000 સુધી પહોંચી હતી. 16 નવેમ્બર 1857ના નસીબપુરના યુદ્ધમાં તેમણે બ્રિટિશ સેનાનો સામનો કર્યો. યુદ્ધ બાદ તેઓ ભારતમાંથી બહાર નીકળી ઈરાન અને અફઘાનિસ્તાન તરફ ગયા અને બ્રિટિશ શાસન સામે વિદેશી સહાય મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો. અફઘાનિસ્તાનના કાબુલમાં બીમારીને કારણે 23 સપ્ટેમ્બર 1863ના રોજ તેમનું અવસાન થયું. ભારત સરકારના આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવના દસ્તાવેજો તેમને 1857ના સંગ્રામના અગ્રણી આહીર નેતા તરીકે ઓળખાવે છે.
રાવ તુલારામ સિંહ જેવા મહાન વ્યક્તિઓ આપણા સમાજનું ગૌરવ છે. એમનું જીવન અને કાર્ય આપણને સદૈવ પ્રેરણા આપતું રહેશે.